ریزش بازارهای مالی، آغاز جنگ تجاری ترامپ
بررسیها نشان میدهد که در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ (۲۰۱۷-۲۰۲۱)، دولت او ۳۸۰ میلیارد دلار از واردات را مشمول تعرفه کرد که عمدتاً بر روی چین متمرکز بود. اما اکنون ترامپ قصد دارد ۱.۴ تریلیون دلار از واردات، عمدتاً از کانادا و مکزیک، را هدف قرار دهد که بیش از سه برابر دوره اول است.
دستور اجرایی ترامپ برای تقویت دلار آمریکا
به گزارش پایگاه خبری بانگ سروش؛ در آستانه اجرای فرمان دونالد ترامپ برای وضع تعرفه گمرکی بر واردات از مکزیک، کانادا و چین که بزرگترین شرکای تجاری آمریکا هستند، ارزش سهام در بازارهای بورس آمریکا، اروپا و آسیا کاهش یافت.
طبق دستور اجرایی جدید ترامپ، از روز سهشنبه واردات از مکزیک و بخش عمدهای از کالاهای کانادایی مشمول تعرفه ۲۵ درصدی شده و کالاهای وارداتی از چین نیز با تعرفه ۱۰ درصدی مواجه خواهند شد.
روز دوشنبه ۱۵ بهمن علاوه بر بازارهای سهام در آسیا و اروپا، ارزش سهام ۵۰۰ شرکت بزرگ آمریکایی از جمله غولهای فناوری دیجیتال بهطور متوسط ۱٫۷ درصد کاهش یافت.
در شامگاه دوشنبه، رئیسجمهور آمریکا پس از مذاکره با رئیسجمهور مکزیک اعلام کرد که وضع تعرفه بر کالاهای وارداتی از این کشور را به مدت یک ماه متوقف میکند. اما تعرفهها بر کانادا و چین قرار است از روز سهشنبه اجرا شوند.
پس از اعلام توقف تعرفه بر مکزیک، روند کاهش ارزش سهام در وال استریت، بازار سهام آمریکا، کمتر شد.
توافق میان دولتهای آمریکا و مکزیک در پی آن اعلام شد که کلودیا شینبام، رئیسجمهور مکزیک پذیرفت ۱۰ هزار نیروی نظامی را به مرز میان دو کشور اعزام کنند تا از ورود ماده مخدر فنتانیل به آمریکا جلوگیری کنند.
مقامات دولت ترامپ میگویند که فنتانیل از چین قاچاق میشود و سپس از طریق مکزیک و کانادا به ایالات متحده میرسد.
پیش از اعلام به تعویق افتادن اجرای تعرفه بر واردات از مکزیک، میانگین صنعتی داو جونز، یکی از مهمترین شاخصهای بازار بورس و اوراق بهادار ۱٫۲ درصد، اساندپی، شاخص دیگر بازار سهام ۱٫۶ درصد و نزدک ۱۰۰، شاخص مهم دیگر حدود ۲٫۱ درصد از ارزش خود را در روز دوشنبه از دست دادند.
سقوط سهام و ارزهای جهانی
اما نوسانات در بازار ارز شدیدتر بود؛ دلار آمریکا در برابر اکثر ارزهای بزرگ تقویت شد و دلار کانادا، یورو، پزوی مکزیک و یوان چین بهشدت تحت فشار قرار گرفتند.
دلار کانادا (Loonie) به ۱.۴۷۹۲ در برابر هر دلار آمریکا سقوط کرد که ضعیفترین سطح خود در ۲۰ سال اخیر است و پزوی مکزیک نیز بیش از ۲ درصد کاهش ارزش داشت.
اگرچه ترامپ خود را «مرد تعرفهها» مینامد و مواضع حمایتیاش در تجارت چندان جدید نیست، اما میزان تعرفههای اعمالشده بالاتر از حد انتظار بود. بسیاری از تحلیلگران تصور میکردند که تمرکز دولت ترامپ در ماههای ابتدایی بیشتر بر روی سیاستهای داخلی باشد و نه جنگ تجاری. اما این تصمیم ناگهانی باعث بازگشت آشفتگی به بازارها شد.
جورج ساراولوس، رئیس تحقیقات ارزی در دویچه بانک، اعلام کرد که تعرفههای اعمالشده در «سختگیرانهترین سطح ممکن» قرار دارند و میتوانند شوک بزرگی به سیاستهای تجاری جهانی وارد کنند. وی هشدار داد:
“ما شاهد پیامدهای رکودی فوری برای برخی از اقتصادهای درگیر خواهیم بود و این اقدام تأثیرات منفی گستردهای بر اقتصاد جهانی خواهد داشت. “
تعرفههایی سنگینتر از دوره اول ترامپ
بررسیها نشان میدهد که در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ (۲۰۱۷-۲۰۲۱)، دولت او ۳۸۰ میلیارد دلار از واردات را مشمول تعرفه کرد که عمدتاً بر روی چین متمرکز بود. اما اکنون ترامپ قصد دارد ۱.۴ تریلیون دلار از واردات، عمدتاً از کانادا و مکزیک، را هدف قرار دهد که بیش از سه برابر دوره اول است.
در حالی که تعرفههای قبلی طی چند سال اعمال شد، این بار تمامی تعرفهها یکباره اجرایی خواهند شد، که فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان و مصرفکنندگان وارد میکند.
در پی این تصمیم، سهام خودروسازان آسیایی و اروپایی بیشترین کاهش را تجربه کردند، چراکه بسیاری از آنها خطوط تولید خود را به مکزیک منتقل کرده بودند تا از دسترسی آسان به بازار آمریکا بهرهمند شوند.
برخی خوشبینان معتقدند که ممکن است ترامپ برای کاهش تنشها با رهبران کانادا و مکزیک مذاکره کند. اما تاکنون نشانهای از این موضوع دیده نشده است. ترامپ در پاسخ به خبرنگاران هنگام بازگشت از مارالاگو اظهار داشت:
“من انتظار تغییر خاصی ندارم. آنها پول زیادی به ما بدهکارند و مطمئنم که پرداخت خواهند کرد. “
نگرانیها تنها به آمریکای شمالی و چین محدود نمیشود. اتحادیه اروپا نیز در آستانه مواجهه با تعرفههای جدید آمریکا قرار دارد. ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد که کشورهای اروپایی بهاندازه کافی از آمریکا کالا خریداری نمیکنند و در سخنانی تند، سیاستهای تجاری آنها را “یک فاجعه” خواند.
سقوط ۹ میلیارد دلاری ارزش بازار غول خردهفروشی چینی
پس از اعلام تعرفههای جدید ترامپ علیه چین، ارزش سهام هلدینگ مادر شرکت خردهفروشی Temu با کاهشی ۵.۹ درصدی مواجه شد. این غول خردهفروشی چینی یکی از اصلیترین صادرکنندگان کالا به آمریکاست.
به گزارش CNBC، دونالد ترامپ یکشنبه دستور اجرایی جدیدی برای وضع تعرفه بر کالاهای ۳ کشور صادر کرد. طبق این دستور، کالاهای چینی واردشده به آمریکا ازاینپس باید نسبت به قبل ۱۰ درصد تعرفه بیشتر بپردازند. این موضوع موجی از نگرانی میان شرکتهای چینی ایجاد کرده است و بهدنبال این اتفاق، ارزش سهام PDD Holdings، مالک خردهفروشی Temu، نزدیک به ۶ درصد کاهش یافت و حدود ۹ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را از دست داد.
حذف قانون «de minimis»
بخشی از دستور اجرایی ترامپ، به توقف بهرهمندی خردهفروشیهای چینی مانند Temu و Shein از قانونی موسوم به «de minimis» مرتبط است. براساس این قانون، بستههایی با ارزش کمتر از ۸۰۰ دلار میتوانند بدون پرداخت عوارض گمرکی به ایالات متحده وارد شوند و خردهفروشهای چینی سالهای گذشته از این قانون بیشترین بهره را بردهاند. شرکتهای چینی با استفاده از همین قانون توانستهاند کالاهایی همچون لباس، مبلمان، لوازم الکترونیکی و دکوراسیون منزل را بدون پرداخت عوارض گمرکی به آمریکا صادر کنند.
با حذف این قانون، مشخص نیست خردهفروشیهای چینی چگونه میخواهند قیمتهای خود را در بازار آمریکا پایین نگه دارند و در این کشور رشد کنند. برندهای Temu و Shein پیشازاین گفته بودند مدل کسبوکارشان بر قانون «de minimis» متکی نیست. این برندها پیشازاین مراکز توزیعی در ایالات متحده ایجاد کرده بودند که به آنها اجازه میداد کالاهای واردشده از چین را در این انبارها ذخیره کنند.
تعرفههایی برای صادرات تراشه به چین
ترامپ همچنین اعلام کرده که قصد دارد تعرفههایی بر صادرات تراشه به چین اعمال کند. او درباره سیاستهایش گفت: ممکن است این تعرفهها در کوتاهمدت بازار را دچار نوسان کنند، اما من نگران واکنش بازار نیستم.
نگرانی اتحادیه اروپا با ۲۷ عضو
دونالد ترامپ روز یکشنبه، در ملک شخصی خود در مارالاگو در فلوریدا عنوان کرد که اتحادیه اروپا با ۲۷ عضو، هدف بعدی خواهد بود.
او گفت: «آنها ماشینهای ما را نمیگیرند، محصولات کشاورزی ما را نمیگیرند. آنها تقریبا هیچ چیزی از ما نمیگیرند، اما ما همهچیز را از آنها میگیریم.»
اتحادیه اروپا نیز اعلام کرده که به هرگونه تعرفهای که بر کشورهای عضو آن اعمال شود، قاطعانه پاسخ خواهد داد. یکی از سخنگویان اتحادیه در گفتوگو با «پولیتیکو» تأکید کرد که این تعرفهها باعث اختلال اقتصادی و افزایش تورم شده و به همه طرفها آسیب میزند. اقتصاددانان دویچه بانک هم میگویند که اگر ترامپ ۱۰درصد تعرفه اعلام کند، فعلا نیم درصد کاهش در تولید ناخالص داخلی برایش در نظر گرفتهاند.
اما به نظر میرسد تنها کشوری که از تعرفهها مستثنی خواهد شد، بریتانیا باشد. به گزارش بیبیسی، ترامپ احتمال توافق با این کشور را مطرح کرده و گفته است: «فکر میکنم این یکی قابل حل است.».
اما نگاهی به نحوه تجارت امریکا با کشورهای دنیا نشان میدهد که جنگ تعرفهای جدیدی که به راه افتاده، به زیان کشورهای مقابل است. مطابق آمارها ۷۸ درصد از صادرات کانادا و ۸۰درصد صادرات مکزیک به امریکا صورت میگیرد؛ درحالی که تنها ۱۴ درصد واردات امریکا از کانادا و ۱۵درصد آن از مکزیک است و ۷۱ درصد آن از بقیه دنیا انجام میشود. اروپاییها تقریبا ۱۵ درصد از کل واردات امریکا را تامین میکنند و چین نیز ۱۶ درصد آن را تشکیل میدهد؛ یعنی نزدیک به ۶۰ درصد از واردات امریکا از سوی مکزیک، کانادا، اروپا و چین صورت میگیرد که تعرفهها میتواند اقتصادهای آنها را بهشدت تحت تاثیر قرار دهد.
رهبران اتحادیه اروپا که روز گذشته در بروکسل گردهم آمدهاند، قرار بود بیشتر بر موضوع کمک به اوکراین تمرکز کنند، اما موضوع تعرفهها بر این نشست سایه افکند. کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هشدار داد که در جنگ تجاری هیچ برندهای وجود ندارد و افزود که اگر بین اروپا و ایالات متحده جنگ تجاری رخ دهد، «چین از کنار خواهد خندید.»
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، بزرگترین اقتصاد اتحادیه اروپا نیز که بهشدت به صادرات وابسته است، گفت این اتحادیه در صورت لزوم میتواند با تعرفه گذاشتن برای امریکا پاسخ دهد، اما تأکید کرد که بهتر است دو طرف به توافق برسند. امانوئل مکرون نخستوزیر فرانسه هم گفت اگر منافع اقتصادی این اتحادیه هدف قرار بگیرد باید «به خودش احترام بگذارد و واکنش نشان دهد.»
هزینههای زندگی در کانادا بیش از پیش گران خواهد شد
دولت کانادا اعلام کرده که از روز سهشنبه در اقدامی متقابل تعرفه برخی از اقلام وارداتی از آمریکا را ۲۵ درصد افزایش خواهد داد که حجم آن حدود ۲۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود.
دولت این کشور قرار است در روزهای آینده کالاهای آمریکایی بیشتری، از جمله خودرو، صنایع هوافضا و مجموعهای از مواد غذایی را مشمول تعرفه کند که احتمالاً ارزش آنها به حدود ۸۵ میلیارد دلار دیگر خواهد رسید.
به گزارش اسوشیتدپرس، خودروسازی یکی از صنایعی است که بیش از همه از این «جنگ تجاری» لطمه خواهد خورد.
شرکت فولکس واگن حدود ۴۳ درصد، شرکت جنرال موتورز۲۲ درصد و شرکت فورد حدود ۱۵ درصد از قطعات مورد نیاز برای بازار آمریکا را از مکزیک وارد میکنند.
روز دوشنبه ارزش سهام جنرال موتورز ۶٫۳، سهام فورد ۳٫۹ و سهام فولکس واگن در بازار بورس اروپا حدود ۶ درصد کاهش یافت.
لوک فریدن، نخستوزیر لوکزامبورگ گفت: «من فکر میکنم تعرفه همیشه بد است. تعرفه برای تجارت بد است. تعرفه برای ایالات متحده هم بد است.»
پاناما تسلیم شد، پاناما اعلام کرد شرکتهای چینی را اخراج و قرارداد همکاری اقتصادی با چین را لغو خواهد کرد.
در تحولی مرتبط، رییسجمهور پاناما دقایقی بعد از دیدار با مارکو روبیو وزیرامورخارجه امریکا اعلام کرد که شرکتهای چینی را از کانال پاناما اخراج کرده و قرارداد همکاری اقتصادی با چین را لغو خواهد کرد. پیش از این، ترامپ تاکید کرده بود که ایالات متحده قصد دارد از «مالکیت چین بر کانال پاناما» جلوگیری کند. او در سخنرانی مراسم تحلیف خود گفته بود که ایالات متحده قصد دارد کنترل کانال پاناما را که به گفته او «به پاناما تحویل داده شد» دوباره به دست بگیرد.
در همین حال، خوزه رائول مولینو، رییسجمهور پاناما پس از گفتوگو با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا که به پاناما رفته، میگوید که دولت پاناما یادداشتتفاهم با چین در مورد طرح «کمربند و جاده» را تمدید نخواهد کرد. وزیر خارجه امریکا هم گفته بود رییسجمهور ایالات متحده نمیخواهد وضعیت موجود در مورد کانال پاناما را «با توجه به نفوذ فزاینده چین در منطقه» حفظ کند.
قیمت طلای آمریکا در معاملات آتی با ۰.۸ درصد افزایش ۲۸۵۷ دلار به ثبت رسید.
بهای طلا روز گذشته بار دیگر به بالاترین سطح خود رسید که ناشی از تقویت هجوم سرمایه گذاران به پناهگاهی امن و افزایش نگرانی ها از تورم بود که می تواند رشد اقتصادی را مختل کند.
یوید مِگر (David Meger) مدیر معاملات فلزات در موسسه «های ریج فیوچرز» گفت: بهرغم تاثیر کاهش دهنده دلار قوی در بازار طلا، قیمت ها به دلیل تقاضای امن ناشی از عدم اطمینان در مورد تعرفه های ترامپ افزایش یافته است.
بارت ملک رئیس بخش استراتژی های کالا در موسسه تی دی سیکیوریتیز (TD Securities)، گفت: اگر این جنگ تجاری برای مدت قابل توجهی ادامه یابد، میتواند منجر به افزایش قابل توجه قیمت طلا در آینده شود.
طلا اغلب به عنوان سرمایه گذاری امن در دوران بی ثباتی اقتصادی و ژئوپلتیکی قلمداد می شود.
شرکت خدمات مالی جی پی مورگان آمریکا در این زمینه گفت که سرایت نزولی ناشی از سهام میتواند در کوتاهمدت بر طلا تاثیر بگذارد، اما تعرفههای مخرب موردی است که در میانمدت باعث افزایش قیمت شمش طلا می شود.
کاهش ارزش برابری بسیاری از ارزها… دلار کانادا، پزو، یوان و بیت کوین
سرمایهگذاران در اروپا و آسیا روز دوشنبه به سرعت از بازار سهام و رمز ارز خارج شده و به سمت دلار آمریکا هجوم بردند.
تحلیلگران معتقدند این تعرفهها میتوانند بهطور غیرمستقیم بر قیمت بیت کوین فشار وارد کنند، زیرا ممکن است باعث تقویت ارزش دلار آمریکا در کوتاهمدت شوند.
در همین حال، فدرال رزرو نیز در حال بررسی تاثیر تغییرات احتمالی در سیاستهای مهاجرتی و تجاری بر چشمانداز تورم ایالات متحده است. در نشست سیاستگذاری ماه دسامبر (آذر)، مقامات فدرال رزرو ابراز نگرانی کردند و اظهار داشتند که رسیدن تورم به هدف ۲٪ در دولت جدید میتواند چالشبرانگیز باشد، زیرا سیاستهای اقتصادی ترامپ میتواند مسیر کاهش نرخ بهره را تغییر دهد.
از آنجایی که بیت کوین تاکنون از سیاستهای کاهش نرخ بهره سود برده است، این احتمال وجود دارد که تعرفهها بر زمانبندی کاهش نرخ بهره تأثیر بگذارند. خوان لئون (Juan Leon)، استراتژیست ارشد سرمایهگذاری در بیت وایز (Bitwise)، اظهار داشت که تعرفههای حمایتی میتوانند جریان سرمایه را در بازارها کند کنند.
در حالی که دونالد ترامپ بر اجرای سیاستهای تعرفهای خود پافشاری میکند، رابرت کیوساکی (Robert Kiyosaki)، سرمایهگذار مشهور، هشدار داده که این سیاستها میتواند باعث سقوط قیمت بیت کوین، طلا و نقره شود. او در پلتفرم X نوشت:
تعرفههای ترامپ آغاز شد: ممکن است طلا، نقره و بیت کوین سقوط کنند. این مسئله بدی نیست، بعد از سقوط بیشتر شروع به خرید میکنم. مشکل واقعی بدهی است که وضع آن فقط بدتر خواهد شد. سقوطها یعنی داراییها به حراج گذاشته میشوند؛ وقت ثروتمندتر شدن است.
تحلیلگران هشدار دادهاند که شکست محدوده ۱۰۱,۰۰۰ تا ۱۰۶,۰۰۰ دلار میتواند به تضعیف روند قیمت بیت کوین منجر شود. آرتور هیز (Arthur Hayes) نیز پیشبینی کرده که بیت کوین تا ۷۰,۰۰۰ دلار سقوط کند، اما پس از آن روندی صعودی تا ۲۵۰,۰۰۰ دلار را آغاز خواهد کرد.